In Bangladesh worden kinderen, meestal meisjes, ingezet als huishoudelijke hulp bij rijkere families. Deze veel voorkomende gewoonte bestaat al jarenlang. In de hoofdstad Dhaka leven meer dan tien miljoen mensen. Hoeveel ‘child domestic workers’ (dienstmeisjes) er werken is onbekend. UNICEF schat dat er 300.000 dienstmeisjes zijn tussen acht en vijftien jaar oud.

Veel van deze meisjes komen van het platteland. Zij worden vaak door hun families naar verwanten in de stad gestuurd om aan de armoede in hun familie te ontkomen en een bijdrage te leveren aan het familie-inkomen. De rijkere families willen graag jonge dienstmeisjes omdat zij snel leren, en onderdanig en goedkoop zijn. Geld verdienen de dienstmeisjes nauwelijks met hun huishoudelijk werk. Het gemiddelde loon bedraagt 510 taka (€ 5) per maand.

De werkgevers behandelen de dienstmeisjes vaak slecht. Ze krijgen beperkt voedsel en kleding en moeten meer dan twaalf uur per dag werken. Ook worden veel meisjes seksueel en fysiek misbruikt. Verder zijn de werkomstandigheden vaak gevaarlijk: ze moeten zware dingen tillen, werken met open vuur en dergelijke. Bangladesh heeft internationale verdragen tegen kinderarbeid getekend. Het heeft ook nationale wetten tegen kinderarbeid. Maar de overheid heeft deze praktijken nog niet kunnen uitroeien, en kan de fundamentele rechten van de dienstmeisjes niet verzekeren.

Aanleiding

De ASN Bank werkt samen met maatschappelijke partners om haar duurzame missie te realiseren. Plan wil een wereld waarin meisjes dezelfde rechten en kansen krijgen als jongens, zodat alle kinderen zich volledig kunnen ontwikkelen. Dat streven sluit goed aan bij het mensenrechtenbeleid van de ASN Bank. Daarom werkt de ASN Bank nauw samen met Plan.

Een van deze projecten is een programma van Plan in de Bengaalse hoofdstad Dhaka, waar naar schatting 148.000 jonge meisjes onder erbarmelijke omstandigheden werken als ‘huishoudelijke hulp’. Ze werken dag en nacht, doen zwaar en niet zelden gevaarlijk werk en worden vaak misbruikt door hun werkgever. De meisjes zijn feitelijk huisslavinnen. Zij kunnen niet naar school, krijgen nauwelijks verzorging en leven een ellendig, geïsoleerd en uitzichtloos leven.

Doel

De algemene doelstelling van het project is de levenskwaliteit van de dienstmeisjes te verbeteren. Om dat te bereiken biedt het project hun toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en opleiding in vaardigheden. Daarmee kunnen zij zich ontwikkelen tot zelfstandige, zelfbewuste mensen die weten wat hun rechten zijn. Bovendien wil Plan hun de tijd geven om iedere dag ook weer even kind te zijn.

Wat betekent dat voor de meisjes?
 

De vierhonderd meisjes krijgen de kans zichzelf te ontwikkelen en hun mogelijkheden te onderzoeken. Dit geeft hun zelfvertrouwen, waardoor ze beter in staat zijn voor zichzelf op te komen en hun capaciteiten volledig te benutten. Dit zal hen helpen om uiteindelijk zelfstandige, gelukkige mensen te worden. Dankzij de opleiding en voorlichting hebben de meisjes meer kennis van kinderrechten en meer vaardigheden, wat kansen biedt op beter werk. Hoop op een bredere impact De manier waarop het project is opgezet, biedt ook kansen voor werkende kinderen die erbuiten vallen. Doordat mensen uit de gemeenschap en werkgevers zijn betrokken, neemt het begrip voor werkende kinderen toe. Dat leidt ook tot meer kindvriendelijke omgangsnormen. Plan verwacht dat de mensen die in Community Development Forums zijn getraind, ook na beëindiging van het project campagne blijven voeren voor de kinderrechten. Dat geldt ook voor lokale ambtenaren en mensen uit de gemeenschap die Medewerkster van het project in gesprek actief betrokken zijn bij het project.

Uitvoering

De belangrijkste resultaten: 

• Twintig Child Development Centers zijn ingericht en functioneren in tien zones van Dhaka (twee per zone); zij worden gerund door twintig getrainde Community Mobilizers.
• Vierhonderd dienstmeisjes (inclusief enkele jongens) tussen acht en achttien jaar nemen deel in het project; zij kunnen ongeveer twee uur per dag naar een van de Centers.
• Alle meisjes hebben een training gevolgd over kinderrechten en -bescherming, krijgen lessen in taal en rekenen en volgen een training in ‘life skills’. Sommige zitten op een naaicursus. Wekelijks wordt op ieder Child Development Center een creatieve sessie (tekenen en knutselen) gehouden voor alle meisjes.
• Elke maand worden de werkgevers van de vierhonderd dienstmeisjes voor een voortgangsgesprek bezocht door de Community Mobilizers. De werkgevers zijn attent gemaakt op de rechten en ontwikkelingsbehoeften van de meisjes via in totaal veertig workshops. Sindsdien staan de werkgevers positief tegenover het programma en staan ze toe dat de meisjes hieraan deelnemen.
• Er zijn tien Community Watch Groups gestart en getraind, met in totaal 112 leden. Zij houden informele vergaderingen met werkgevers, commissies, leraren, vertegenwoordigers van de lokale overheid en medewerkers van het politiebureau.

Extra

Plan Bangladesh wil de dienstmeisjes beschermen en ontwikkelingskansen aan hen bieden. Daarom heeft het een project ontworpen om dienstmeisjes onderwijs te geven en praktische vaardigheden te leren die ze in het dagelijkse leven kunnen gebruiken. Er nemen nu vierhonderd dienstmeisjes in Dhaka aan het project deel. Dit aantal staat bij lange na niet in verhouding tot het echte aantal dienstmeisjes. Wegens gebrek aan technische en financiële middelen zijn de mogelijkheden echter beperkt. Bij het project betrekt Plan meer partijen.

Allereerst huidige en toekomstige werkgevers, met als doel hun gedrag tegenover de kinderen positief te veranderen. Wijkbewoners en vertegenwoordigers van de lokale overheid (Dhaka City Corporation) nemen deel aan het project om hun begrip voor de situatie van de dienstmeisjes te vergroten. Ten slotte pakt Plan het probleem op een hoger niveau aan door beleidsmakers te beïnvloeden, zodat de wetten en regels die deze praktijken tegengaan, echt wordt uitgevoerd.